Plant en psyche

Na het brede overzicht van Hoe je van gedachten verandert vernauwt Michael Pollan zijn blik tot drie planten en drie heel verschillende verhoudingen tot de wet. Het deel over opium grijpt terug op een tijdschriftartikel uit 1997 over het kweken van papavers in zijn tuin, nu gepubliceerd met de passages die zijn advocaten hem op het hoogtepunt van de drugsoorlog lieten schrappen. Het hoofdstuk over cafeïne is een experiment in onthouding: Pollan zet drie maanden koffie en thee af om te ontdekken wat de meest gebruikte psychoactieve drug ter wereld eigenlijk doet, en merkt dat hij zonder nauwelijks kan denken. Het deel over mescaline voert hem van de San Pedro-cactus naar de Native American Church, waar peyote een wettelijk beschermd sacrament is — en waar hem beleefd wordt verteld dat de nieuwsgierigheid van een witte journalist geen voldoende reden is om aanwezig te zijn.

Pollans gave is dat hij een beleidsargument laat aanvoelen als een persoonlijk verhaal. De onderliggende vraag van het boek — waarom we de ene plant criminaliseren, de andere vieren en de derde als heilig behandelen, terwijl alle drie simpelweg het bewustzijn veranderen — wordt nooit gepredikt, alleen getoond. Het hoofdstuk over mescaline is voor ons publiek het sterkst, zowel door de zorgvuldige beschrijving van de farmacologie van de cactus als door de eerlijke afrekening met de ethiek van buitenstaanders die een inheems medicijn gebruiken. De beperkingen zijn structureel: het zijn drie lange essays in plaats van één betoog, de psychedelische inhoud beslaat een derde van het boek, en lezers die meer willen over psilocybine of lsd kunnen beter teruggaan naar zijn eerdere werk.

Voor microdoseerders is het nuttigste deel misschien het hoofdstuk over cafeïne. Pollans verslag van afhankelijkheid, tolerantie en ontwenning bij een drug die de meeste mensen nooit als drug beschouwen, herinnert er scherp aan dat subperceptueel niet betekent zonder gevolgen, en dat de eerlijke manier om te weten wat een stof doet, is ermee stoppen en goed opletten. Zijn behandeling van mescaline geeft de stof bovendien een culturele diepte die de gebruikelijke doseertabellen missen, en zijn worsteling met de vraag wie het recht heeft een plant te gebruiken is een vraag waar iedereen die met traditionele medicijnen werkt bij stil zou moeten staan.